શોધું છું તને કદર

कदर करना सिख लो
ना जिंदगी वापस आती है

ना जिंदगी में आये हुये लोग
कई बार तबियत दवा लेने से नहीं

हाल पूछने से भी ठीक हो जाती है
कैसे हो आप ?

શું ક્યારેય આપની સાથે એવું થયું છે કે, જેમની તમે કદર કરતાં હોય તે આપને બેકદર કરી દે. મારે ઘણીવાર એવું થયું છે. જેની પાસેથી મારી કદર થશે તેવી આશા હતી, ત્યાં તે આશા ફલિત થઈ હોય અને જ્યાં આશા રાખી હોય તેવી વ્યક્તિઓના મુખમાંથી કદરના બે શબ્દો નીકળે છે ત્યારે જે આશ્ચર્ય થાય છે તે આશ્ચર્યને વર્ણવવું મુશ્કેલ છે. “કદરકેવળ ત્રણ અક્ષરથી બનેલો શબ્દ માન, સન્માન, સ્નેહ, આદર અને મહાત્ત્વતા સાથે જોડાયેલ છે. જેમાં માન આપવામાં આવે છે, સન્માન સમાજ આપે છે, સ્નેહ એને માટે છે જેની સાથે ખાસ લાગણીથી જોડાયેલ હોય અને આદર એને આપવામાં આવે છે જે વ્યક્તિ વિશેષ હોય છે. આટઆટલાં સકારાત્મક અર્થો આપવા છતાં શબ્દ સ્વ, સ્વાર્થ અને સંવેદના સાથે એવી રીતે જોડાયો છે કે જે પળબેપળમાં સ્વભાવ અને સંજોગને બદલી નાખે છે, મહત્ત્વતા સમજાવે છે કે કઠિન પરિશ્રમે મેળવેલ કે સંજોગ અનુસાર આવેલી ખાસ વ્યક્તિ કે વસ્તુનું તમારા જીવનમાં કઈ જગ્યાએ રહેલ છે. ન્યૂરોસર્જન સુઝેન લી કહે છે કે,જીવનમાં કશું યે પ્રયત્ન વગર મળતું નથી, માટે જે વ્યક્તિ મહત્વતાનું મૂલ્ય સમજી જાય છે તે વ્યક્તિનું જીવન હંમેશા સફળ બને છેઅર્થાત જે વ્યક્તિ વગર પરિશ્રમે મેળવે છે તેને માટે તે વસ્તુની કિંમત હોતી નથી. સુઝેનની વાત મને એક જૂની વાત યાદ દેવડાવે છે. થોડાં વર્ષો પહેલાં હું બિઝનેઝ લાઇનમાં હતી, તે સમયે એક માણસે આવીને મને કહેલું કે, મારા મિત્રને તમારા જેવો બિઝનેસ સેટ કરવો છે માટે મને સમજાવો હું એને કેવી રીતે મદદ કરું? મારે એને કહેવું પડેલું કે, તારા મિત્રને માટે તું કામ કરીશ. કારણ કે તૈયાર માલે મળેલ બિઝનેસની શું કિંમત છે, તેમાં તે કેટલી મહેનત નાખી છે, તે કેટલી શોધખોળ કરી છે બધી બાબતોનું કોઈ મહત્ત્વ નહીં હોય, કદર નહીં હોય. મને યાદ છે કે ચર્ચા બહુ લાંબી ચાલેલી, પણ તેનો અંત શું આવ્યો તે વિષે યાદ નથી. મારા ખ્યાલથી કેવળ મારી વાત નથી, થોડાંઘણાં અંશે બધાં લોકોની વાત છે જેઓને પરિશ્રમ કરવો ગમતો નથી અથવા કામ ચોરી કરવી છે અથવા ઓછી મહેનતે મેળવવાની ઈચ્છા છે.  

 

કદર શબ્દ સંસ્કૃતની આખ્યાયિકામાંથી ઉતરી આવેલ છે. આખ્યાયિકા છે કે,જે કથન કરે છે તે કથાનક છે, જે કથાનક છે તેનું બાહ્ય કદ કેવું છે, કેવડું નથી તે મહત્ત્વ નથી પણ જેનું આંતરીક કદ અતિ વિશાળ છે તે કથાનક દાન ને પાત્ર છે એટ્લે કે માન આપવાને પાત્ર છે. આખ્યાયિકા આજના સમય પ્રમાણે કેટલી સાચી છે તે કહેવું તો મુશ્કેલ છે, કારણ કે આંતરિક કદતાને સમજી શકીએ તેવા આપણે રહ્યાં નથી. આનો અર્થ નથી કે આપણે કોઇની કદર નથી કરતાં. આપણે કદર કરીએ છીએ એની જે આપણાં હોય, આપણી નજીકના હોય કે આપણું કામ કોઇની પાસેથી કરાવવું હોય. ટૂંકમાં કહું તો આપણે બધાં સ્વાર્થથી જોડાયેલાં છીએ તેથી ઘણીવાર એવું યે થઈ જાય છે કે આપણી આસપાસ રહેલી વ્યક્તિઓની વેલ્યૂ કરવાનું આપણે ભૂલી જઈએ છીએ જે આપણાં માટે નિઃસ્વાર્થ બનીને આપણી આસપાસ ઊભા રહેતાં હોય છે. બાબતનો મને હાલમાં અનુભવ થયો. અમારા મારી ખાસ, ઘણી અંગત મિત્ર છે ડો. મિસ્બાહ ઝારુખી. મિસ્બાહની પોતાની અંગત લાઈફ થોડી ડામાડોળ કહી શકાય તેવી રહી છે. એક દિવસ વાત કરતાં કહે કે;

जब मैने बहोत परवा की थी तब वोह यूँ बेक़द्र हो गये मानो मै मै ही नहीं हूँ,
और जब मै बे-परवा हो गइ तो वोह मेरी कद्र इस तरह से करने लगे जैसे मै कोई ताज हूँ।

તેની આ વાત પહેલાં સમજાયેલી નહીં, પણ સમય અને સંબંધે મને સમજાવી દીધું કે, તેનું પ્રથમ વિવાહ ફેઇલ ગયેલું. તે તેના પ્રથમ પતિની બહુ પરવા કરતી હતી. પતિની પરવા. આપણને લાગે કે પતિની પરવામાં શું નવું છે? બધાં કરતાં હોય. હા ! વાત સાચી છે. જેની સાથે આપણે જોડાયેલા છીએ તેની આપણે પરવા ચોક્કસ કરીએ છીએ પણ તે પરવા માત્ર સામેવાળાની જવાબદારી છે તેમ માનવું ખોટું છે. બાબત ખાસ કરીને એશિયાના તમામ પુરુષો માટે લાગુ પડે છે. ઈરાનથી લઈ ચાઈના સુધીના તમામ પુરુષોમાં મે બાબત જોઈ છે. પુરુષોમાં એજયુકેટેડ પુરુષો પણ આવી જાય છે. એક અમેરિકન સર્વે પ્રમાણે ટકા એશિયન પુરુષો આમ વિચારે છે જેથી કરીને એશિયામાં સ્ત્રીઓની સ્થિતિ, પરિસ્થિતિ શું છે તે આપણે જોઈ શકીએ છીએ. ( આ બાબતમાં જાપાની લોકોને ગણ્યાં નથી કારણ કે, જાપાની પુરુષો ફેમિલીમાં વધુ ઇન્વોલ્વ થયેલાં હોય છે. આપણે ત્યાંનાં સંબંધો પણ એટલાં સ્ટ્રોંગ નથી જેટલાં જાપાની પરિવારમાં હોય છે. ) ફરી આપણાં મૂળ ટોપીક પર આવીએ તો જાણીએ કે, આ એશિયાઈ સ્ત્રીઓ જ્યારે વસવાટ અર્થે જ્યારે બહાર નીકળે છે ત્યારે તેમની પરિસ્થિતીમાં કોઈ ખાસ ફેર પડતો નથી. તેઓ પોતાને મળેલ પરંપરાને ચાલું રાખે છે. મિસ્બાહનો કિસ્સો પણ કઇંક આવો હતો. તેણે મળેલાં પારિવારિક સંસ્કારને કારણે તેણે પોતાનાં પહેલાં વિવાહમાં પોતાનાં શોહરની ખૂબ પરવા કરી, પણ પરવાને કદરદાન મળ્યો, જેની તેને આશા હતી. આખરે વિવાહ ડિવોર્સમાં ફેરવાયાં. વિવાહમાં મળેલી તકલીફ કદાચ એટલી હાર્ડ હતી કે હવે તેને અન્ય લોકો પરવા કરે કે કરે તેની આશા હતી. તે આગળ ભણી, ડોકટર થઈ, પણ થોડી બેપરવા બનેલી. તેની બેપરવા પર ડો. વિલી વારી ગયાં અને તેની પરવા કરવા લાગ્યાં. આજે ડો વિલી અને મિસ્બાહ મેરીડ છે પણ કવચિત આવા કોઈ ટોપીક ઉપર અમારી વચ્ચે વાત થાય છે ત્યારે તે કહે છે કે, હમ અપને કી ઔર ઉનકે ખાનદાન કી ઇતની ક્રદ કરતેં હૈ કી આખિર મેં હમ હી ભૂલ જાતે હૈ કી ઇસ ખાનદાન મેં અપના ભી કોઈ વજૂદ હૈ.

મિસ્બાહની વાત અલગ છે, ત્યાં તેના પતિ ડો. વિલીનું માનવું છે કે, આપણે એમની કદર કરીએ છીએ જેમની પાસેથી આપણને કોઈ અપેક્ષા હોય છે. અપેક્ષા છે જે આપણને સાથે રાખે છે, પણ અપેક્ષાઓ ક્યારેય પૂર્ણ થશે કે નહીં તે વિષે કહેવું મુશ્કેલ છે. કારણ કે અપેક્ષાઓનો કોઈ અંત હોતો નથી. બાબતમાં હું મારી વાત કરું તો, મને ઘણીવાર લાગે કે હું જ્યારે ઈંડિયામાં આવું ત્યારે અમુક પ્રસંગો ઉજવાય.

आती है याद मुझे वोह बात बार-बार,

इसी लिये बार बार दौड़ जाती हूँ कासिद तेरी राह में

 

પણ હું જ્યારે ઈન્ડિયામાં આવું છું ત્યારે મારી ઈચ્છા પ્રમાણે થતું નથી. ઉલ્ટાનું પોણાભાગે હું નીકળી જાઉં છું પછી અમુક એવા પ્રસંગો ઉજવવામાં આવે છે તેનો આનંદ જોતાં હું કદીક તેમને પૂછું છું આજ પ્રસંગને આપણે બે દિવસ પહેલાં ઉજવી શક્યાં હોત. ત્યારે જવાબ મળે છે કે; હા કરી શક્યાં હોત પણ એ સમયે અમુકતમુક પ્રોબ્લેમો હતાં. તેમની આ વાત સાંભળીને હું વિચારમાં પડી જાઉં છું કે શું મારું હાજર હોવું એ પ્રોબ્લેમ છે અને મારી ગેરહાજરીમાં એ પ્રોબ્લેમ સોલ્વ થઈ ગયો છે? પરંતુ એનો જવાબ ક્યારેય મળતો નથી. જો;કે બાબતનો અર્થ એ ય નથી કે, તેઓને મારું મૂલ્ય નથી. પણ આપણી સામે જે વ્યક્તિ છે તેનાં સંજોગો, તેની ઈચ્છા, તેનો સમયને આપણે સમજી શકીએ તેટલી તેમની આપણે કદર નથી કરતાં તેથી જે તે જાણીતી વ્યક્તિને ય સમજતાં યે વર્ષો નીકળી જાય છે.

અંતે:- બૌધ્ધ ગ્રંથ સુત્તપટિકમાં કહ્યું છે કે; ઈચ્છા અને અપેક્ષા પૂરી થવાની કોઈ ખાતરી હોતી નથી, તેમ છતાં યે કવચિત તમારી ઈચ્છા કે અપેક્ષા જો પૂરી થઈ જાય અથવા તો કોઈ પૂરી કરી દે તો માનજો કે સામાવાળાને તમારી કદર છે. આ કદરને અને તેની ક્ષણોને પૂર્ણ રીતે માણજો. જ્યારે બાઇબલમાં કહ્યું છે કે; જો તમારું મૂલ્ય વધે જો એમ ઇચ્છતા હોવ તો જે સામેવાળી વ્યક્તિ છે તેનાં ગુણોનું અધ્યયન કરવું જોઈએ. ( ઇફી:-: ) અધ્યયન તમારા જીવનમાં રહેલ પ્રત્યેક નાનીમોટી વ્યક્તિમાં પ્રિય બનાવશે અને તમારા સામાજિક સંબંધોને દ્રઢ કરશે.

પૂર્વી મોદી મલકાણ.યુ.એસ.એ

Purvimalkan@yahoo.com

Posted on સપ્ટેમ્બર 1, 2019, in પારિજાતનાં ફૂલ. Bookmark the permalink. 1 ટીકા.

  1. i belive wish and fulfillness depence on luck.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: